Wachten op de bus, en op roest
Zou de eigenaar hier tevreden mee zijn? Die vraag stellen wij onszelf bij elk product dat we tegenkomen. In deze reeks nemen we de coating van uiteenlopende producten, objecten en constructies onder de loep. Dit keer: een bushokje in Domburg, en vooral het bankje dat erin staat. Een mooi voorbeeld van hoe ontwerp en afwerking de levensduur kunnen bepalen.
Van een afstandje: niet zo veel aan de hand
Deze bushalte in Domburg staat er al jaren en ziet er op het eerste gezicht nog prima uit. Het hokje is van aluminium, het bankje erin van gecoat staal.
Bij nadere inspectie: het bankje is er niet best aan toe
Van dichtbij valt op dat vooral het bankje te lijden heeft, met name aan de onderzijde. We bekeken drie punten: één is in orde, twee zijn defect.
1. In orde: het hokje zelf in uitstekende staat
Waarneming: het hokje is gemaakt van aluminium en afgewerkt met een poedercoating. De coating ziet er nog prima uit en zit nog muurvast.
De vraag: hoe kan het dat dit hokje er nog zo mooi bij staat, terwijl het bankje zo ernstig roest?
Het antwoord: het hokje en het bankje zijn van verschillende materialen gemaakt en totaal anders behandeld. Zeker als de juiste legering wordt gebruikt, laat aluminium zich uitstekend voorbehandelen en is het met één laag poedercoating langdurig bestand tegen zware omstandigheden. Omdat het hier om extrusie-aluminium gaat, is het wel van belang dat de voorbehandeling een beitsstap bevat die de bovenste laag van het aluminium wegetst, voordat de conversielaag wordt aangebracht.
2. Defect: afbladderende coating op de bovenzijde van het bankje
Waarneming: de coating op de bovenzijde van het bankje, op het frame tussen de twee zitjes, laat los. Het grijze oppervlak eronder wijst op (sendzimir-)verzinkt staal. Dit zink zorgt ervoor dat er niet direct rode roest ontstaat.
Gevolg: los van het feit dat de afbladderende coating niet fraai is, ontstaat er rode roest zodra het zink “op” is. Dan komt ook de sterkte van de constructie in gevaar.
Oorzaak: door het ontwerp blijft er (zout) water staan. Dat verdampt na een tijdje, waarna de zouten achterblijven. Bij nieuwe vochtbelasting ontstaat zo een zeer corrosief milieu, en daar is gecoat sendzimir-verzinkt staal niet tegen bestand. Het zitvlak van het bankje heeft overigens wel een gaatje waardoor water kan weglopen. Daar zie je geen problemen.
3. Defect: corrosie en afbladderen bij de randen
Waarneming: op meerdere plaatsen zijn afbladderende lak, roest en blaarvorming te zien. Deze defecten beginnen steeds vanuit de randen. Ook aan de onderzijde van het zitje zelf bladdert de coating af.
Waarom juist bij de randen?
Oorzaak (vermoedelijk): op scherpe randen is de dekking van een coating altijd minder. Hoe scherper de rand, hoe dunner de laag op dat punt. Ook de onderkant van het zitje zelf heeft scherpe zijden. Daar laat de coating los, terwijl het zitvlak er nog prima uitziet.
Wie betaalt dat dan?
Dit type bushokje wordt sinds 2010 niet meer geplaatst. Dit exemplaar is dus al minstens zo’n 15 jaar oud.
Toch is het jammer dat er niet wat meer aandacht aan het ontwerp is besteed. Zonder extra kosten had een deel van de problemen voorkomen kunnen worden. Hoe mooi zou het zijn als dit hokje met een paar kleine aanpassingen nóg tien jaar mee zou gaan?
Hoe was dit te voorkomen?
Corrosiewering begint aan de tekentafel. Als er bij het ontwerp rekening was gehouden met afwatering en een betere afronding van de randen, dan was de coating nog in beduidend betere staat geweest. Daarnaast helpen de volgende stappen.
- Vastleggen. Leg in een lakspecificatie vast waaraan de coating moet voldoen, zoals milieu, verwachte levensduur, hechting en corrosiewering, en deel deze met je leverancier.
- Testen. Verifieer de eisen die je stelt door de testen uit te voeren die in de lakspecificatie staan. In dit geval zou een zoutsproeitest volgens ISO 9227, of beter nog een cyclische corrosietest, het probleem direct aan het licht hebben gebracht.
- Controleren. Voer deze testen uit op (een deel van) het echte product, niet op testplaatjes. Alleen dan zie je of het systeem presteert zoals je verwacht.
Zo voorkom je discussie over kwaliteit en kosten achteraf.
De kunst van het specificeren
Wat staat er in jouw inkoopspecificatie over de coating? Coatings bepalen voor een groot deel de levensduur van een product. Is dat voor jouw leverancier net zo duidelijk als voor jou?
Wij helpen bedrijven om deze verwachtingen helder te krijgen, ze professioneel vast te leggen en te controleren of eraan wordt voldaan.
