De pull-off hechtingstest: hoe werkt dat en wat heb je eraan?
In de reeks Test uitgelegd lichten we steeds één test toe: waarom je hem doet, hoe hij werkt en wat je met de uitkomst kunt. Dit keer: de pull-off hechtingstest. Hoe goed zit jouw coating écht vast?
Waarom doen we deze test?
Een coating beschermt alleen als deze goed vastzit. Dat noemen we hechting. De hechting hangt af van de voorbehandeling, de applicatie en de kwaliteit van de coating zélf. Maar hoe goed zit jouw coating precies vast?
Dat onderzoeken we met de pull-off hechtingstest.
Wat kun je met het resultaat?
- Sterk genoeg? Je weet of de coating sterk genoeg hecht voor de toepassing.
- Waar gaat het mis? Je ziet waar het misgaat: bij de ondergrond, tussen de lagen of in de coating zelf.
- Objectief vergelijken. Je kunt voorbehandelingen, coatings of leveranciers objectief met elkaar vergelijken.
Let op: wat deze test níet zegt
- Geen voorspelling na veroudering. De hechting kan na veroudering, vochtbelasting of verwering afnemen. Een test op een nieuw product zegt daar niets over.
- Destructief. De test is destructief: het geteste oppervlak wordt beschadigd.
Welke normen hanteren we?
Een norm is een internationaal vastgelegde werkwijze. Voor de pull-off-test wordt meestal ISO 4624 gebruikt, voor de cross-cut-test (ruitjesproef) ISO 2409. Daarnaast zijn er normen die minder vaak worden toegepast, zoals ASTM D4541, ASTM D3359, ISO 16276-1 en ISO 16276-2, en diverse bedrijfsspecifieke normen.
- Pull-off-test op coatings volgens ISO 4624. Deze internationale norm beschrijft hoe de trekproef moet worden uitgevoerd en hoe de breukwaarde en het breukbeeld worden vastgelegd.
- Pull-off-test op coatings volgens ASTM D4541. Deze Amerikaanse norm beschrijft hoe de trekproef met draagbare apparatuur moet worden uitgevoerd en hoe de breukwaarde en het breukbeeld worden vastgelegd.
Deze normen beschrijven hoe de test moet worden uitgevoerd, níet welke hechtwaarde of klasse voldoende is. De eisen hangen af van de toepassing, de ondergrond en de productspecificatie. Wij adviseren je hier graag over.
Hoe voeren we de test uit?
Het principe van de pull-off-test is dat er dolly’s (een soort schaakpionnetjes) op de coating worden gelijmd, waarna ze er machinaal weer worden afgetrokken. De kracht die daarvoor nodig is, is een maat voor de hechting van de coating.
- 1. Conditioneren. De testplaten worden gedurende de voorgeschreven tijd geacclimatiseerd.
- 2. Voorbereiding. De coating en de dolly’s worden geschuurd, waarna de dolly’s op de coating worden gelijmd.
- 3. Rondom insnijden. Na het uitharden van de lijm snijden we de coating rond de dolly in tot op de ondergrond. Zo meten we alleen het stukje onder de dolly.
- 4. Lostrekken van de dolly. Met een meetapparaat trekken we de dolly met toenemende kracht loodrecht van het oppervlak, tot de coating loslaat of breekt.
- 5. Beoordeling van het resultaat. We leggen de trekkracht vast in MPa en beoordelen het breukbeeld.
Hoe beoordelen we het resultaat?
Wat we bekijken: twee dingen. Hoeveel kracht er nodig is om de dolly van de coating te trekken, en tussen welke lagen de coating breekt.
Meetwaarde: de trekkracht drukken we uit in MPa (megapascal). Hoe hoger het getal, hoe steviger de coating vastzit. We meten op zes plekken en rapporteren elke waarde.
Breukbeeld: het breukbeeld vertelt waar de zwakste plek zit. We schatten per type hoeveel procent van het oppervlak het beslaat.
- A: in de ondergrond.
- A/B: tussen de ondergrond en de eerste laag.
- B, C: in een laag zelf.
- B/C: tussen twee lagen.
- Y/Z: in de lijm.
Criteria: we vergelijken de meetwaarde en het breukbeeld met de eis die we vooraf met je afspreken, bijvoorbeeld minimaal 5 MPa. Breekt de lijm, dan zit de coating minstens zo stevig vast als de gemeten waarde.
De meest gemaakte fouten bij deze test
Het lijkt misschien eenvoudig: dolly erop plakken en er weer aftrekken. Toch gaat het vaak fout door gebrek aan kennis en ervaring.
- Testen als de coating niet volledig is uitgehard. De coating is dan nog zacht. De hechting lijkt daardoor slechter (of juist beter) dan in de praktijk, en het resultaat zegt weinig over het eindproduct. Zo doen wij het: we vragen bij de klant na of de coating nog moet uitharden en hoe lang, of dat deze al klaar is om te testen.
- Ongeschikte lijm. Zeker bij hoge trekkrachten (>10 MPa) is speciale lijm nodig om breuk tussen de coating en de dolly te voorkomen. Zo doen wij het: we gebruiken lijmen die we vooraf op verschillende coatings hebben gevalideerd en die trekkrachten van meer dan 20 MPa aankunnen.
- Testen op een te dunne ondergrond. Is de testplaat te dun (<3 mm), dan vervormt het metaal bij hoge krachten en treedt er eerder breuk op. Zo doen wij het: bij een te dunne ondergrond brengen we een backing aan om de stabiliteit van de plaat te garanderen.
- Ontbreken van goede acceptatiecriteria. Een test uitvoeren zonder acceptatiecriteria is zinloos. Het is belangrijk om helder te formuleren aan welke eisen de coating moet voldoen: hoeveel MPa is nodig en welke breukvlakken zijn kritisch? Zo doen wij het: afhankelijk van het basismateriaal en de toepassing formuleren we bijpassende prestatie-eisen.
Hoe weten we zeker dat de test klopt?
Een hechtingsmeting is alleen te vergelijken als het apparaat klopt en elke meting op dezelfde manier gebeurt, door welke laborant dan ook. Daarom bewaken we het volgende.
- Gekalibreerd trekapparaat. Het apparaat dat de dolly’s lostrekt, laten we regelmatig kalibreren tegen een erkende referentie. Zo weten we dat 5 MPa ook echt 5 MPa is.
- Optimale verlijming. We maken de dolly’s en de coating zorgvuldig schoon en laten de lijm volledig uitharden. Zit de lijm niet goed, dan meet je de lijm en niet de coating.
- Geverifieerde lijm. Zoals de norm voorschrijft, testen we elke lijmsoort die we gebruiken op verschillende coatings, om uit te sluiten dat de lijm de coating aantast.
Kwaliteit die aantoonbaar is
M2LAB is geaccrediteerd volgens ISO/IEC 17025. Wat betekent dat? Een onafhankelijke instantie, in Nederland de Raad voor Accreditatie (RvA), heeft vastgesteld dat wij onze testen vakkundig, onpartijdig en herhaalbaar uitvoeren. Dat is geen eenmalig stempel: de RvA komt regelmatig terug om het opnieuw te beoordelen.
Het belangrijkste bewijs: ringonderzoek
Bij een ringonderzoek (round robin) krijgen meerdere laboratoria hetzelfde materiaal en voeren ze dezelfde test uit. Daarna worden de uitkomsten vergeleken. Wijkt onze uitkomst af, dan zoeken we uit waarom en passen we onze werkwijze aan. Zo is aantoonbaar dat onze resultaten overeenkomen met die van andere labs.
Wat we verder doen
- Kalibratie. Meetapparatuur vergelijken we regelmatig met ISO 17025-herleidbare referenties.
- Vaste werkwijze. Elke test volgt een vastgelegde, beproefde methode volgens de norm.
- Bevoegde mensen. Alleen aantoonbaar opgeleide medewerkers testen en beoordelen.
- Meetonzekerheid. We weten hoe nauwkeurig onze uitkomst is en houden daar rekening mee.
- Audits. We voeren interne audits uit. Fouten en klachten onderzoeken we tot op de oorzaak.
Voor jou betekent dit: een testrapport waarop je kunt bouwen, ook als er later discussie ontstaat.
Wil jij weten hoe goed jouw coating vastzit?
We testen volgens de norm die bij jouw toepassing past, en leggen de uitkomst helder uit.
M2LAB onderzoekt de levensduur van gecoate producten: corrosie, zonlicht, chemicaliën, mechanische belasting en visueel uiterlijk.
